काठमाडौं महानगरपालिका नेपालको प्रशासनिक र सांस्कृतिक केन्द्र हो, जहाँ विकासका थुप्रै योजना सञ्चालनमा छन्। तर, ठूला प्रचारमुखी परियोजनामा ध्यान दिँदा आधारभूत आवश्यकता बिर्सने प्रचलनले आलोचना पाइरहेको छ।

अस्तव्यस्त फुटपाथको अवस्था

तस्बिरमा देखिएजस्तै काठमाडौं मल अगाडि, स्थानीय फुटपाथ अस्तव्यस्त र भताभुंग अवस्थामा छ। यात्रीहरू हिलो, ढुंगा र फुटेका कंक्रिटका टुक्रामाथि हिँड्न बाध्य छन्। यो समस्या सहरका अन्य धेरै भागमा पनि देख्न सकिन्छ।

तर, जुन क्षेत्रहरूमा फुटपाथ पहिले नै चिटिक्क र प्रयोगयोग्य छन्, त्यस्ता ठाउँहरूमा अनावश्यक रूपमा फुटपाथ पुनर्निर्माण भइरहेको छ। यस्तो परिपाटीले बजेट सही तरिकाले प्रयोग भएको छैन भन्ने सन्देश दिन्छ।

विकास योजनामा प्राथमिकताको कमी

दरबारमार्ग र न्युरोडजस्ता ठाउँमा बारम्बार मर्मत कार्य भइरहेका छन्। यी स्थानहरू पर्यटकको आकर्षणका लागि महत्त्वपूर्ण भए पनि, राजधानीका अन्य भागमा जीवनस्तर सुधार गर्न काम नगरी प्रायः प्रचारमुखी परियोजनामा मात्र ध्यान दिइन्छ।
महानगरको मुख्य प्राथमिकता अनावश्यक पुनर्निर्माण होइन, आधारभूत संरचना सुधार हुनुपर्ने हो।

जनताको चासो: बजेटको सही उपयोग

सडकपेटी निर्माणमा यस्तो असमान व्यवहारले प्रश्न उठाएको छ:

• बजेट खर्च गर्नकै लागि चिटिक्क परेका ठाउँहरू भत्काइएका हुन्?
• जनताको सुविधा र सुरक्षाको ख्याल नगरी मात्र ठेक्कापट्टा वितरण र कार्यान्वयन भइरहेको हो?

बेथिति समाधानका उपायहरू

• आधारभूत अवलोकन: प्राथमिकताका आधारमा, सडकपेटी र फुटपाथ निर्माण गर्न, मर्मतसम्भार गर्न महानगरपालिकाले समयमै योजना बनाउनुपर्छ।
• जनताको सहभागिता: निर्माणको आवश्यकताबारे जनताको प्रत्यक्ष राय लिनुपर्छ।
• पारदर्शिता: बजेट र परियोजनाबारे सार्वजनिक जानकारी दिने प्रणाली लागू गर्नुपर्छ।

निष्कर्ष

काठमाडौं महानगरपालिकाले सहरका सबै भागमा समान रूपमा विकासको पहुँच पुर्‍याउनु पर्छ। अस्तव्यस्त सडकपेटी जस्तै आधारभूत समस्याहरू समाधान नगरी चिटिक्क परेका फुटपाथ भत्काएर विकासको “छलावरण” गर्नु न्यायसंगत छैन। जनतालाई सहुलियत र समतामूलक विकास चाहिन्छ।